Algemene vakbegrippen

Hangtrauma

Als een gebruiker van persoonlijke beschermingsmiddelen tegen vallen (PBM tegen vallen) te lang onbeweeglijk in een veiligheidsharnas hangt, bestaat het risico van een levensbedreigend hangtrauma. Het gevaar ontstaat wanneer een persoon na een val in zijn harnas hangt en het bloed in de naar beneden hangende delen van het lichaam zakt. Doordat hij niet kan bewegen wordt het bloed niet zoals normaal door het lichaam getransporteerd. Door het gebrek aan grondcontact is er geen stimulatie van de spierpomp in de benen. Bovendien wordt de terugstroming van het bloed geremd of zelfs volledig onderbroken door de riemen van het harnas. Het gevolg is dat de veneuze return of veneuze retour onderbroken is en er niet meer genoeg bloed is om vitale organen van zuurstof te voorzien.

Gezondheidsrisico's

Als in het veiligheidsharnas hangende personen niet snel worden gered, treedt er een levensbedreigende (orthostatische) shock op en sterven de cellen af. Door de onderbroken zuurstoftoevoer verliest de gevallen en eventueel gewonde persoon snel het bewustzijn, als dit al niet gebeurd is als gevolg van de val. Bewusteloos kan het slachtoffer zelf niets ondernemen om zichzelf te redden en is hij overgeleverd aan het hangtrauma. De DGUV vermeldt dat een redding binnen 15 tot 20 minuten moet plaatsvinden. In geval van bewusteloosheid moet de redding onmiddellijk beginnen en mag er geen tijd verloren gaan.

Geen liggende positie na een val

Ook bij een snelle redding na een val zijn er een aantal belangrijke dingen waarop moet worden gelet. Het belangrijkste is het slachtoffer niet op de grond te leggen. Want hierdoor stroomt er te veel bloed uit de beenaders terug het lichaam in. Het resultaat is in het ergste geval een overbelasting van de hartspier en schade aan de nieren, wat kan leiden tot onverwacht overlijden kort na de redding, de zogenaamde reddingsdood. In BGR/GUV-R 199 “Redden uit hoogtes en dieptes met persoonlijke beschermingsmiddelen tegen vallen” wordt daarom het volgende aanbevolen:

“Ook als er geen uiterlijke tekens van letsel zijn, moet het slachtoffer in een hurkende positie worden gebracht. Het overbrengen naar een liggende positie moet geleidelijk gebeuren. Door het slachtoffer snel neer te leggen bestaat acuut levensgevaar. Onmiddellijk medisch onderzoek om de gezondheidstoestand te beoordelen wordt aangeraden.”

De hurkende positie kan natuurlijk alleen worden aangenomen als de persoon bij bewustzijn is. Als het slachtoffer het bewustzijn verliest moeten er onmiddellijk levensreddende maatregelen worden genomen.

Een hangtrauma voorkomen

Als de persoon die in het veiligheidsharnas hangt nog bij bewustzijn is en in staat is om zich te bewegen, is het bewegen van de benen de meest effectieve manier om een orthostatische shock te voorkomen. Bij voorkeur moet dit worden gedaan door middel van een weerstand waartegen de persoon die in het harnas hangt, zich kan afdrukken. Het beste zijn hier speciale slings of lussen waarmee het hangtrauma ten minste kan worden vertraagd. Een optie is het gebruik van een in de lengte verstelbare lijn die aan het harnas is bevestigd. De in de lijn hangende persoon kan zijn voeten in de lussen van de lijn duwen en zo de spierpomp activeren.

Wie bepaalde knooptechnieken onder de knie heeft kan met de Prusikknoop een lus maken. Daarnaast bieden enkele producenten speciale slings aan die compact zijn verpakt en direct op het veiligheidsharnas kunnen worden bevestigd. Voor begin van de werkzaamheden worden ze in een beschermend zakje aan het harnas opgeborgen, zodat ze gemakkelijk toegankelijk zijn.

keyboard_arrow_up